Ελληνο-τουρκικά

Η πρόσφατη επανενεργοποίηση από την Τουρκία των "Γκρίζων ζωνών" στο Αιγαίο αποδόθηκε ενταύθα ως εκτόνωση εσωτερικών εντάσεων της Τουρκίας. Η ερμηνεία αυτή νομίζω πως μας "βολεύει", αποστρακίζοντας την πραγματική αιτία που είναι, η δική μας κοινωνικο-πολιτική καθίζηση, η οποία άλλη μια φορά αναρριπίζει το τουρκικό θράσος για την επαναφορά των παγίων τουρκικών διεκδικήσεων εις βάρος της χώρας μας. Ανάλογες πιέσεις εκδηλώθηκαν με την εγκατάσταση της δικτατορίας˙ τότε η επικεφαλής τριανδρία με εμφανή έπαρση μετέβη στον Έβρο για συνομιλίες με τη βεβαιότητα αίσιας έκβασης. Οι Τούρκοι διέγνωσαν το ειδικό βάρος των συνομιλητών τους, οι οποίοι επέστρεψαν οίκαδε άπρακτοι. Προς αντιπερισπασμό άρχισαν να γεμίζουν λεωφορεία και τρόλεϋ με αυτοκόλλητες σημαιούλες με την επιγραφή "Το Αιγαίο είναι ελληνικό". Έκτοτε η τουρκική μεθοδικότητα παρεσκεύαζε το πρώτο πλήγμα, την ευκαιρία του οποίου χάρισε στην Τουρκία η ευήθης αφροσύνη των δικτατόρων με την πολιτική τους στο "κυπριακό" που κατέληξε στην ανεπανόρθωτη τραγωδία. Φυσική συνέπεια τα Ιμια και η έκτοτε επανερχόμενη ποικιλοτρόπως τουρκική υπενθύμιση των απαιτήσεων τους στο Αιγαίο.

Οι ρίζες του προβλήματος βρίσκονται στην εις βάρος μας σοβαρή διατάραξη του συσχετισμού δυνάμεων μεταξύ των δύο χωρών, ως αποτέλεσμα των καταλυτικών συμβάντων του λήξαντος εικοστού αιώνα.

Ελλάς και Τουρκία αναμετρήθηκαν επί μία δεκαετία, αρχίζοντας από τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-13 και τελειώνοντας με τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922. Πετύχαμε τη βαλκανική μας ολοκλήρωση και διπλασιάσαμε την Ελλάδα, ελευθερώνοντας εδάφη από μακραίωνη τουρκική σκλαβιά. Μη αρκούμενοι στην προσάρτηση της Ανατολικής Θράκης, λαμπρού επάθλου της νικηφόρας συμμετοχής μας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο (Συνθήκη των Σεβρών) επιχειρήσαμε την άκρως παράτολμη Μικρασιατική Εκστρατεία που κατέληξε στη γνωστή τραγωδία, απώλεια της Ανατ. Θράκης και ενάμιση εκατομμύριο εξαθλιωμένων προσφύγων. Η ενσωμάτωση τους σε καιρούς χαλεπούς υπήρξε κατόρθωμα, οφειλόμενο εν πολλοίς στην αξιοσύνη τους. Οι πρόσφυγες προσέτι συμπλήρωσαν εθνολογικά κενά στις απελευθερωθείσες περιοχές.

Η Τουρκία, ηττημένη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, έχασε μεν την αυτοκρατορία της, πλην όμως εδάφη κατοικούμενα σχεδόν αποκλειστικά από Άραβες, γεγονός που ουσιαστικά ακύρωνε τη σημασία για την Τουρκία των πετρελαϊκών αποθεμάτων της περιοχής. (Οι Άραβες θα διεκδικούσαν την ανεξαρτησία τους). Ενώ με την απέλαση και την εξόντωση μεγάλων χριστιανικών μειονοτήτων, Ελλήνων και Αρμενίων, συμποσούμενων σε τρία περίπου εκατομμύρια, ενίσχυσε σημαντικά την εθνική της ομοιογένεια. Αλλά το μέγιστο λαχείο της τύχης υπήρξε η εμφάνιση του ιδιοφυούς και χαλύβδινης θέλησης ηγήτορα, του Κεμάλ (Ατατούρκ), ο οποίος την κρισιμότερη φάση της ιστορίας της Τουρκίας την διέσωσε από επικρεμάμενο διαμελισμό και πραγματοποίησε επανάσταση ευρύτερων και βαθύτερων ανατροπών από εκείνες της ρωσικής επανάστασης -(που προσφάτως εξέπνευσε υπό το βάρος της παγκόσμιας καταναλωτικής υστερίας)- καινοτομίες οι οποίες ρίζωσαν και έθεσαν τη χώρα σε τροχιά ισχύος και προόδου. Νουνεχής και ευέλικτη πολιτική κράτησε τη χώρα ουδέτερη κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο με αποτέλεσμα την περαιτέρω παγίωση των κεμαλικών μεταρρυθμίσεων και ενίσχυση της στρατηγικής εμβέλειας της χώρας.

Αντιθέτως, η αντίστοιχη περίοδος, ολόκληρη η δεκαετία 1940-1950, υπήρξε για την Ελλάδα μία από τις καταστροφικότερες της ιστορίας της. Άρχισε μεν με την πρωτοφανή νίκη που της χάρισε η ομοψυχία των ελλήνων στα βουνά της Αλβανίας, επιγραμματικά αποτυπωμένη στο απόφθεγμα του Τσώρτσιλ: "εις το εξής δεν θα λέμε ότι οι έλληνες πολεμούν σαν ήρωες, αλλά ότι οι ήρωες πολεμούν σαν έλληνες" στη συνέχεια όμως η θηριώδης γερμανική κατοχή, η αντίσταση και κατόπιν ο ασυγχώρητος "εμφύλιος" σπαραγμός -(όχι τόσο σπάνιος στην ιστορία μας)- άφησαν πίσω τους εκατόμβες σε νεκρούς και τραυματίες, θανάτους εξ ασιτίας, απέραντες υλικές καταστροφές που χρειάστηκαν άλλη μία δεκαετία για να επανορθωθούν. Εξού και η δυσμενέστατη εις βάρος της χώρας μας διασάλευση των συσχετισμών με τη γείτονα, εναργέστατα διαγραφόμενη στη θεαματική διεύρυνση της απόκλισης των πληθυσμιακών μεγεθών, (σε εκατομμύρια): έλληνες 6 (1928)*, τούρκοι 16 (1927)*- και σήμερα, έλληνες 11 και τούρκοι κοντά στα 80 (!). Πιθανότατες λοιπόν οι περιοδικές αναζωπυρώσεις των γκρίζων ζωνών, όταν οι τούρκοι διαβλέπουν έξαρση των προβλημάτων μας, όπως π.χ. συμβαίνει αυτή την περίοδο.

Η απαιτούμενη ηθική και υλική θωράκιση προϋποθέτει πρωτίστως
πλήρη συνειδητοποίηση της μη επιδεχόμενης καθησυχαστική συγκάλυψη
αντιπαλότητας των δύο λαών την οποία, ασχέτως οιωνδήποτε καλών προθέσεων, απεργάζονται από κοινού η Ιστορία (αρχίζοντας από το δυσοίωνο Μαντζικέρτ το 1071, οι βαθύτατες πολιτισμικές αντιθέσεις) και η Γεωγραφία (νησιά, υφαλοκρηπίδες κλπ) της περιοχής.

(*) ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΑΤΛΑΣ, Έκδοσις "ΠΡΩΙΑΣ", Αθήναι 1936

Επιστήμη μη επισταμένη;

Η επιστήμη, ως παράγωγο του επίσταμαι, σημαίνει "γνωρίζω σε βάθος", έννοια που αντιδιαστέλλεται εύστοχα από την επιπόλαια γνώση με το απόφθεγμα "ο πολλά ειδώς (ο γνωρίζων ξερόλας) και ουδέν επιστάμενος". Εν όψει της σοβαρότητας της οικονομικής κρίσης των ημερών μας, αναρωτιέται κανείς κατά πόσον "τα οικονομικά" φέρουν επαξίως τον τίτλο της επιστήμης. Για μία κρίση τέτοιου εύρους, η οποία κυοφορείτο από τα μέσα τουλάχιστον της τρέχουσας δεκαετίας, προξενεί κατάπληξη το γεγονός ότι ελάχιστοι οικονομολόγοι, λιγότεροι ίσως των δακτύλων της μιας χειρός, εμφανίζονται σήμερα να έχουν εγκαίρως επισημάνει τον κίνδυνο αυτής της προς ρήξη διαστελλόμενης χρηματοπιστωτικής νεοπλασίας. Τούτο δε, όταν λαμπρές οικονομικές σχολές διασήμων πανεπιστημίων, κυρίως της Δ.Ευρώπης και Β.Αμερικής έχουν κατακλύσει πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, Διεθνείς Οργανισμούς (IMF,IBRD), Κεντρικές Τράπεζες, ανώτατες θέσεις του Δημοσίου, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κλπ, με μυριάδες αποφοίτους με διδακτορικά διπλώματα. Το δόγμα της "αυτορρύθμισης", αναχθέν σε οιονεί θρησκευτικό CREDO σε ορισμένες χώρες, ασφαλώς δεν έδεσε τα χέρια (και το μυαλό) ολόκληρης της οικονομικής κοινότητας, ώστε να παύσει να ασχολείται με ένα φαινόμενο, το οποίο μέσα από πολύπλοκους χειρισμούς δανειακών υποχρεώσεων του κοινού, δημιούργησε όγκους παρασιτικού χρήματος, ενίοτε κακοήθεις, ως αποτέλεσμα εσκεμμένων ενεργειών πολυμήχανων εγκεφάλων, αψηφούντων τις ενδεχομένως καταστροφικές για το όλο σύστημα συνέπειες˙ και τούτο ένεκα της υψηλής κερδοφορίας και των θεαματικών BONUS, τα οποία αυτοί εντωμεταξύ εξασφάλιζαν.

Προς τούτοις, είναι αποκαρδιωτική η εμφανής αμηχανία ως προς το δέον γενέσθαι, της σχεδόν παγκόσμιας πολιτικής και οικονομικής ηγεσίας, με προεξάρχοντα τον υπουργό οικονομικών των ΗΠΑ, Χένρυ Πόλσον με τις παλινωδίες του. Ας σημειωθεί σχετικά ότι, στην προγενέστερη της σημερινής γενιά της οικογένειας Πόλσον, δανικής καταγωγής,-(φαιδρά στη γλώσσα μας η εμπλοκή τους με τα δανεικά κι αγύριστα της αμερικανικής οικονομίας),- μέλος της, ίσως πατέρας του σημερινού υπουργού, υπήρξε στέλεχος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (IMF), διδάσκον υποδειγματικά τους εκεί εκπαιδευόμενους υποτρόφους διαφόρων χωρών την τεχνική του Ισοζυγίου Πληρωμών. Διδάκτωρ των Οικονομικών, συστηνόταν ως "Τεχνικός Ισοζυγίου Πληρωμών"! Ίσως και να ορρωδούσε ενώπιον μιας "κοινωνικής" επιστήμης με χαίνουσες απροσδιοριστίες, οι οποίες προφανώς οδήγησαν τον μεγάλο KEYNES να την χαρακτηρίσει ως "A DISMAL SCIENCE", δηλαδή, ούτε λίγο, ούτε πολύ, "κακορίζικη".

Βεβαίως το παρασιτικό αυτό χρήμα διήγειρε περαιτέρω την οικονομική μεγέθυνση, τον απορροφητήρα αυτό του ανθρώπινου υπερπληθυσμού. Ας μη ξεχνάμε ότι, ο πληθυσμός της γης μέσα στα τελευταία εκατό χρόνια τριπλασιάστηκε, παρ' όλες τις εκατόμβες δεκάδων εκατομμυρίων νεκρών των δύο παγκοσμίων πολέμων. Η ανθρώπινη υπερχείλιση του πλανήτη, συνεπαγόμενη τη ραγδαία εξάντληση των φυσικών πόρων του και τη συναφή καταστροφή του περιβάλλοντος και της ατμόσφαιρας, έχει περιπλέξει τα προβλήματα της ικανοποιητικής επιβίωσης της ανθρωπότητας πολύ πέραν των δυνατοτήτων της οικονομικής επιστήμης. Χρειάζεται πλέον γενική επιστράτευση όλων των πνευματικών και ηθικών δυνάμεων της ανθρωπότητας για την επίτευξη μιας νέας ικανοποιητικής ισορροπίας των διισταμένων σήμερα βασικών παραμέτρων που διέπουν τη ζωή μας.

Οσέτιοι-Αλανοί

Η υπερποντίως εξυφανθείσα προκλητικά τυχοδιωκτική επίθεση του αμερικανοτραφούς γεωργιανού ηγέτη κατά της Ν.Οσετίας -(απωτέρου, ενδεχομένως, υπερατλαντικού στόχου η υπέρβαση της οικονομικής κρίσης μέσω ψυχροπολεμικών εξοπλιστικών δαπανών)- έφερε στο προσκήνιο τον ιρανόφωνο λαό των Οσετίων, τον μόνο ινδοευρωπαϊκό στη γλωσσική Βαβέλ του Καυκάσου. Εγκατεστημένοι σε δύο θυλάκους, ιππαστί επί της κορυφογραμμής του Καυκάσου, μόλις υπερβαίνουν σήμερα το μισό εκατομμύριο. Όχι σημαντικοί σε αριθμό, αλλά με εντυπωσιακά τρικυμιώδη στην ιστορία διαδρομή, που τους έφερε από τα υψίπεδα της κεντρικής Ασίας, διαμέσου Ευρώπης, ως τη Βόρειο Αφρική. Γνωστοί στους αρχαίους γεωγράφους ως Ασιοι και Ασαίοι, "υπόξανθοι" κατά ρωμαϊκή πηγή, συγγενείς με τους Σαρμάτες, ήταν και αυτοί εξαίρετοι ιππείς και τοξότες. Οι προς Δυσμάς μετακινήσεις τους, ήταν επακόλουθο πιέσεων διαδοχικών κυμάτων τουρκο-μογγολικών φύλων, τα οποία ο υπερπληθυσμός και η προϊούσα ξηρασία -(σενάρια του εγγύς μέλλοντος μας;)- στην αρχική τους κοιτίδα, Β.Δ. της καθαυτό Κίνας, (λεκάνη ερήμου Γκόμπι), εξανάγκαζαν σε μαζική μετανάστευση.

Οι πιέσεις αυτές τους έφεραν σε πρώτη φάση βορείως του Καυκάσου, μεταξύ Κασπίας και Ευξείνου Πόντου. Έκτοτε είναι γνωστοί με το μεσαιωνικό όνομα τους ως Αλανοί.

Μεταγενέστερο κύμα των ίδιας προέλευσης Ούννων, επέφερε τη διάσπαση τους σε δύο ομάδες˙ η μία παρέμεινε επί τόπου, ενώ η άλλη ακολούθησε τους Ούννους ως την καρδιά της Ευρώπης και στη συνέχεια, εν μέσω διαδοχικών συμμαχιών και συγκρούσεων με τους τευτονικούς λαούς της Δύσης, οι διασωθέντες ενώνονται στην Ιβηρική χερσόνησο με τους Βανδάλους και μαζί με αυτούς (80 χιλιάδες) διαπεραιώνονται στη Βόρειο Αφρική, όπου δημιουργείται το βασίλειο Αλανών και Βανδάλων, το οποίο έμελλε να καταλυθεί αργότερα από τον εξαίρετο βυζαντινό στρατηγό Βελισάριο.

Το τμήμα που παρέμεινε βορείως του Καυκάσου,-οι πρόγονοι των σημερινών Οσετίων,- διατήρησε στενές και επωφελείς σχέσεις με το Βυζάντιο, συμμαζεύοντας στα χρόνια της ακμής του τα πολυώνυμα απόνερα του τρίτου και τελευταίου κύματος της ευρασιατικής στέπας˙ πολεμώντας συχνά στα χρόνια της παρακμής ως μισθοφόροι των Βυζαντινών.

Είναι αξιοσημείωτο ότι το όνομα των Αλανών επιζεί ως ευρύτατα διαδεδομένο κύριο όνομα, ALAIN στους γαλλόφωνους και ALAN στους Αγγλοσάξονες. Πάντως, τόσο οι Οσέτιοι όσο και οι Αμπχάζιοι (Αβασγοί) δεν συγγενεύουν, με τους Γεωργιανούς.